Απόφαση ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής για τις συνέπειες του προγράμματος Golden Visa και τις διεκδικήσεις των κατοίκων Κεραμεικού – Μεταξουργείου

ΑΠ 5156/18.11.2026

Ο ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής έχει επανειλημμένα πάρει αποφάσεις, είτε μέσω της Γενικής του Συνέλευσης, είτε μέσω του Διοικητικού του Συμβουλίου, για το ιδιαίτερα οξύ σήμερα στεγαστικό πρόβλημα, διεκδικώντας την αντιμετώπιση της κατοικίας ως δικαίωμα και όχι ως εμπόρευμα. Ενάντια στις νομοθετικές ρυθμίσεις όλων των κυβερνήσεων για τη δημιουργία ευνοϊκών όρων μέγιστης κερδοφορίας για τραπεζικούς, κατασκευαστικούς, real estate διεθνείς και εγχώριους ομίλους. Ζητώντας μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων και ουσιαστική κρατική ενίσχυση των ενοικιαστών. Για την προστασία της λαϊκής κατοικίας από κατασχέσεις και πλειστηριασμούς και αποκλειστικά κρατικό στεγαστικό πρόγραμμα με ανασύσταση του ΟΕΚ και της Εργατικής εστίας που θα καλύπτει τις ανάγκες. Στο πλαίσιο αυτό τοποθετείται με την παρούσα απόφαση και ειδικότερα για το πρόγραμμα Golden Visa, ανταποκρινόμενος σε ανοιχτή επιστολή κατοίκων των περιοχών Κεραμεικού και Μεταξουργείου, οι οποίοι εκτοπίζονται από τη γειτονία τους, μεταξύ άλλων και ως συνέπεια της εφαρμογής του προγράμματος.

Το πρόγραμμα Golden Visa, το οποίο παρέχει άδειες διαμονής σε όσους υπηκόους χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης επενδύουν στην ελληνική αγορά ακινήτων και στα μέλη της οικογένειάς τους, θεσμοθετείται για πρώτη φορά εν μέσω κρίσης, με το άρθρο 6 του νόμου 4146/2013 «Διαμόρφωση Φιλικού Αναπτυξιακού Περιβάλλοντος για τις Στρατηγικές και Ιδιωτικές Επενδύσεις και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α’90). Το απαιτούμενο ποσό της επένδυσης, ύψους 250.000€, ήταν ένα από τα χαμηλότερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημαντικά χαμηλότερο από τις 500.000€ της Ισπανίας και της Πορτογαλίας και χαμηλότερο από τις 300.000€ της Κύπρου, καθιστώντας την ελληνική κτηματαγορά ιδανική για επενδύσεις αυτού του τύπου. Η επιλογή να αποτελέσει ο τουρισμός την ατμομηχανή της εγχώριας ανάπτυξης, δηλαδή της κερδοφορίας των επιχειρηματικών ομίλων, οδήγησε σε μεγάλη αύξηση των τουριστικών ροών στην Ελλάδα. Η στροφή διεθνώς υπερσυσσωρευμένων κεφαλαίων στις επενδύσεις σε ακίνητα και στον εξευγενισμό των κέντρων των πόλεων για την εξυπηρέτηση του τουριστικού κλάδου, είχε σαν αποτέλεσμα την απόσυρση κτιρίων από το απόθεμα που προορίζεται εν δυνάμει για τους μόνιμους κατοίκους, την κατασκευή πολυτελών κατοικιών που αυξάνουν τις τιμές της γης και των ακινήτων στην ευρύτερη περιοχή τους και ακόμα και την απογείωση των τιμών γης και ακινήτων, ωθώντας τις τιμές ακινήτων χαμηλής εμπορικής αξίας που υπερτιμήθηκαν για να πιάσουν το όριο των 250.000€ απόκτησης Golden Visa.

Καθώς το χαμηλό ποσό επένδυσης που ζητούσε η Ελλάδα για «επενδυτική άδεια διαμονής» λειτουργούσε και σε βάρος άλλων ευρωπαϊκών χωρών, οι πιέσεις για την αύξησή του μεγάλωσαν και τελικά το 2024 τα επενδυτικά όρια αυξάνονται με το άρθρο 64 του νόμου 5100/2024 (ΦΕΚ Α’49). Το νέο όριο των 800.000€, το οποίο διαφημίζεται ως κοινωνική ευαισθησία και επίλυση των προβλημάτων, αφορά την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τη Μύκονο, τη Σαντορίνη και τα νησιά άνω των 3.100 κατοίκων, ενώ στην υπόλοιπη χώρα το όριο τίθεται στις 400.000€. Εξαίρεση αποτελούν τα διατηρητέα κτίρια, στο οποία το όριο της επένδυσης παραμένει στα 250.000€, ενώ η πιο σημαντική εξαίρεση είναι η περίπτωση της αλλαγής χρήσης σε κατοικία, όπου το όριο επίσης παραμένει στα 250.000€, δημιουργώντας μια τεράστια επενδυτική ευκαιρία, η οποία πλήττει ειδικά τις περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν τουριστικές πιέσεις. Με επίφαση την αύξηση του αποθέματος της κατοικίας με αλλαγή χρήσης, αυτό που προωθείται είναι ο πολεοδομικός εξευγενισμός των συγκεκριμένων περιοχών, που μετατρέπονται σε ιδανικά επενδυτικά πεδία για την παραγωγή πολυτελούς κατοικίας η οποία μάλιστα δεν προορίζεται κυρίως για χρήση – ιδιοκατοίκηση αλλά για εξασφάλιση άδειας διαμονής με εμπορική αξιοποίηση του ακινήτου. Οι συγκεκριμένες αλλαγές χρήσεων, αυξάνουν τις τιμές της γης και των ακινήτων στην ευρύτερη περιοχή και εκτοπίζουν τους κατοίκους ειδικά των χαμηλότερων οικονομικών στρωμάτων. Ο μηχανισμός του εκτοπισμού μάλιστα δεν περιορίζεται στις αυξήσεις των τιμών, οι οποίες διώχνουν πρώτους/ες τους/τις ενοικιαστές/τριες, αλλά συμπεριλαμβάνει και την μετατροπή χρήσεων που υποστηρίζουν την μόνιμη κατοικία, σε χρήσεις που απευθύνονται κυρίως στους τουρίστες και τους επισκέπτες. Στο τέλος, αφού κλείσει το εμπόριο και οι υπηρεσίες που απευθύνονται στους κατοίκους, μειωθεί ο αριθμός των μαθητών και αρχίσουν να κλείνουν και τα σχολεία, εκτοπίζεται και η ιδιοκατοίκηση. 

Αυτό ακριβώς το φαινόμενο καταγγέλλουν συλλογικοί φορείς του Κεραμεικού και του Μεταξουργείου, με κορυφαίο παράδειγμα το κλείσιμο του μοναδικού σούπερ-μάρκετ που εξυπηρετεί τους κατοίκους της γειτονιάς στη συμβολή των οδών Πλαταιών και Παραμυθιάς και τη μετατροπή του κτιρίου σε πολυτελείς κατοικίες, με τιμή, όπως καταγγέλλουν, κατά μέσο όρο 7.500€/μ2, από επενδυτικό σχήμα που εκμεταλλεύεται το παράθυρο των 250.000€ για τις περιπτώσεις  αλλαγής χρήσεων γης σε κατοικία, το οποίο σκόπιμα άφησε η νομοθεσία αλλαγής των επενδυτικών ορίων του προγράμματος Golden Visa, για να συνεχίζεται ο κύκλος της κερδοσκοπίας στη γη και στα ακίνητα, ακόμα και σε βάρος περιοχών χαμηλών και μεσαίων οικονομικών στρωμάτων.

Ο ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής:

  • Στο πλαίσιο και των προηγούμενων αποφάσεών του για το ζήτημα της κατοικίας, στέκεται στο πλευρό των κατοίκων του Κεραμεικού και του Μεταξουργείου που βιώνουν συνθήκες εκδίωξης από τις γειτονιές τους, συμπαραστέκεται στα αιτήματά τους και ενώνει τη φωνή του με την Ανοιχτή Συνέλευση Κατοίκων Κεραμεικού – Μεταξουργείου, της οποίας την ανοιχτή επιστολή επισυνάπτει στην παρούσα απόφαση.
  • Διεκδικεί την συνολική κατάργηση του προγράμματος  Golden Visa, το οποίο ουσιαστικά επιδοτεί την αξιοποίηση της γης και των ακινήτων απ’ το κεφάλαιο για την απόσπαση του μέγιστου ποσοστού κέρδους και αλλοιώνει τη φυσιογνωμία της πόλης, αντί για την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία για τα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα.
  • Επισημαίνει μάλιστα ότι πολλές από τις αλλαγές αυτές συντελούνται με απλή έγκριση εργασιών ή άδεια μικρής κλίμακας χωρίς τις απαραίτητες εγκρίσεις και ελέγχους.

Αφήστε μια απάντηση