ΤΜΗΜΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ
Προς:
Το ΥΠΕΝ – Δ/νση Πολεοδομικού Σχεδιασμού
Κοινοποίηση:
Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρο Παπασταύρου
Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας
Θέμα: Χαρακτηρισμός ονομασίας και χρήσης του κτιρίου των Μηχανικών επί της οδού Κολοκοτρώνη 4.
Στην προσπάθεια διατήρησης των αρχιτεκτονικών αξιών και του οικοδομικού πλούτου της πόλης της Αθήνας, κρίνουμε αναγκαία τη διατήρηση της χρήσης και του ονόματος ενός από τα κτίρια του αρχιτέκτονα και πολιτικού μηχανικού Νίκου Σακελλαρόπουλου, έργο της σημαντικής περιόδου του τέλους του μεσοπολέμου. Πρόκειται για το διατηρητέο με το ΦΕΚ 1237/Δ/1994 κτίριο της οδού Κολοκοτρώνη 4 και Ανθίμου Γαζή της Αθήνας, ιδιοκτησίας σήμερα του ΕΦΚΑ, ο οποίος παρέλαβε την περιουσία του ΤΣΜΕΔΕ το 2017.
Προτείνουμε να κηρυχθεί διατηρητέα και η χρήση του με συγκεκριμένη αναφορά ως εξής: «Για την κάλυψη κοινωνικών, διοικητικών, πολιτιστικών και άλλων σχετικών αναγκών των Μηχανικών» και το όνομά του «κτίριο των Μηχανικών» σύμφωνα με το άρθρο 6, παρ 3, εδάφιο α΄ του ν.4067/2012 (ΝΟΚ). Ως προς το ειδικό περιεχόμενο των χρήσεων να θεσμοθετηθούν σύμφωνα με το αρ.284 παρ ΙΙ του Ν.5306/2026 (Κώδικας Χωροταξίας Πολεοδομίας “Νικόλαος Ταγαράς”) οι κάτωθι χρήσεις:
- ζ) 7. Διοίκηση
- στ) 6. Πολιτιστικές εγκαταστάσεις
- θ) 9. Χώροι συνάθροισης κοινού και
- ια) 11. Γραφεία
Στο παραπάνω άρθρο με τίτλο Προστασία Αρχιτεκτονικής και Φυσικής Κληρονομιάς στην παράγραφο 3, εδάφιο α΄ αναφέρεται:
«Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής ή του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, που εκδίδεται ύστερα από αιτιολογική έκθεση της αρμόδιας υπηρεσίας και γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, …. μπορεί να χαρακτηρίζεται ως διατηρητέα η χρήση ακινήτου με ή χωρίς κτίσματα εντός ή εκτός οικισμών επίσης και το τυχόν όνομα ή επωνυμία με την οποία η χρήση αυτή συνδέθηκε με το διατηρητέο χαρακτήρα της, ιστορικό, λαογραφικό ή άλλο».
Η ανάγκη διατήρησης της χρήσης και του ονόματος του κτιρίου αυτού στηρίζεται στους παρακάτω βάσιμους λόγους:
1. Ως προς την αρχιτεκτονική αξία του κτιρίου σε συνδυασμό με τη χρήση και το όνομά του, πιστεύουμε ότι πρόκειται για ένα αντιπροσωπευτικό κτίριο γραφείων της εποχής του και πρόδρομο μοντέρνου κτιρίου γραφείων της Αθήνας. Η λειτουργική οργάνωση και η κλίμακα των εσωτερικών χώρων παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και μπορούν με μικρές σχετικές τροποποιήσεις που δεν αλλοιώνουν τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα και την αρχιτεκτονική σύνθεση, να καλύψουν τις κοινωνικές, διοικητικές πολιτιστικές κλπ ανάγκες των Μηχανικών, μέσα στα πλαίσια και του κατασκευαστικού καννάβου του κτιρίου, ο οποίος βοηθάει στην σύνθεση λιτών κατόψεων και εξωτερικών όψεων.
2. Ως προς την ιστορική αξία το κτίριο είναι συνδεδεμένο με την νεότερη ιστορία του κέντρου της πρωτεύουσας και με την ιστορία του κλάδου των μηχανικών, αρχικά σαν έδρα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας και στη συνέχεια σαν έδρα του Ταμείου Συντάξεων Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΤΣΜΕΔΕ). Το κτίριο αποκτήθηκε με τις δυσβάσταχτες εισφορές των Μηχανικών και χρησιμοποιήθηκε επί 8,5 δεκαετίες από αυτούς. Από κει πέρασαν όλες τους οι προσπάθειες, κόποι και αγωνίες για τη δημιουργία του οικιστικού και πολιτιστικού μας πλούτου. Εκεί οι Μηχανικοί εκτελούσαν όλες τις διαδικασίες για την ασφάλισή τους, έβγαζαν τις εγγυητικές επιστολές τους κλπ, με μεγάλες προσπάθειες και άγχος για να ανταποκριθούν στις δυσβάστακτες οικονομικές απαιτήσεις των υπηρεσιών. Εκεί δεχόντουσαν τις παροχές υγείας και περνούσαν την συχνά αγωνιώδη κι επώδυνη διαδικασία αντιμετώπισης σοβαρών αναγκών, εγχειρήσεων και άλλης περίθαλψης, ακόμα και στο εξωτερικό. Εκεί στεγάστηκαν και στεγάζονται ακόμα οι συνδικαλιστικοί φορείς των Συνταξιούχων, με την πολύμορφη κοινωνική και πολιτιστική τους δραστηριότητα και τη συνεργασία τους με τους ενεργούς Μηχανικούς. Στο κτίριο αυτό «ζούσαν» οι Μηχανικοί, ήταν γι΄ αυτούς, εκτός από την επαφή με τις υπηρεσίες του, ένας ζωντανός τόπος συνάντησης των συναδέλφων, ανταλλαγής πληροφοριών και απόψεων, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής αλληλεπίδρασης.
3. Για το κτίριο αυτό το ΤΕΕ έχει εκφράσει την πρόθεσή του να το αναλάβει, με σημαντικό αντίτιμο, παρά τη νομοθεσία που προβλέπει δωρεάν παραχώρηση από τον ΕΦΚΑ, και να το λειτουργήσει για να καλύψει κοινωνικές ανάγκες των Μηχανικών (υπηρεσίες ασφάλισης, στέγαση φορέων, πολιτιστικές εκδηλώσεις, υπηρεσίες Κέντρου του ΤΕΕ κλπ).
4. Ως προς την πολεοδομική άποψη το κτίριο συμμετέχει σ’ ένα ενδιαφέρον και χαρακτηριστικό για την πρωτεύουσα σύνολο κτιρίων γραφείων της ίδιας περίπου περιόδου, σηματοδοτώντας τη συγκεκριμένη περιοχή του ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Η προτεινόμενη χρήση του βρίσκεται στον αντίποδα της αρνητικής εξέλιξης που μεταμορφώνει τον κέντρο της Αθήνας σε ένα τεράστιο ξενοδοχειακό χώρο, αποστερημένο από βασικές κοινωνικές λειτουργίες του.
Ελπίζουμε στην αποδοχή της πρότασής μας από την ηγεσία του ΥΠΕΝ και είμαστε στη διάθεσή σας για κάθε διευκρίνιση ή στοιχείο που θα κρίνατε απαραίτητο για την ολοκλήρωση της πληροφόρησής σας αλλά και για να σας προτείνουμε σχέδιο της «αιτιολογικής έκθεσης» για την έκδοση της υπουργικής απόφασης που προβλέπει ο νόμος.