Στις αρχές του Δεκέμβρη 2025 ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα του ιδιωτικού αρχιτεκτονικού διαγωνισμού με θέμα την αποκατάσταση των φυλακών της Γυάρου, οποίος είχε προκηρυχθεί από την εταιρία ALUMIL. Ο ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής είχε εξ αρχής καταδικάσει την εν λόγω πρωτοβουλία αναπτύσσοντας το σκεπτικό του βάσει της ΑΠ 4316/10.07.2024 απόφασης του ΔΣ του ΣΑΔΑΣ Τμήματος Αττικής.
Στεκόμαστε αμετακίνητοι κι αμετακίνητες στην αρχική μας θέση, κατά την οποία είχαμε καλέσει όλα τα μέλη μας να μη λάβουν μέρος στο συγκεκριμένο διαγωνισμό. Βάσει τον αποτελεσμάτων θεωρούμε πως κάτι τέτοιο είχε τεράστια απήχηση στις συναδέλφισσες και τους συναδέλφους καθώς, πλην ελάχιστων θλιβερών εξαιρέσεων, δε συμμετείχαν στον κατάλογο των βραβείων και των τιμητικών μνειών και πιθανό ούτε στον “αρχιτεκτονικό διαγωνισμό” εν γένει. Αντίθετα, είδαμε ως επί το πλείστον ονόματα του εξωτερικού που καμία σύνδεση δε φαίνεται να έχουν με τη σύγχρονη ελληνική ιστορία όπως την έζησαν όσοι κι όσες κατοίκησαν και μαρτύρησαν στο νησί της Γυάρου από τον εμφύλιο πόλεμο μέχρι και τη χούντα.
Αυτό μάλιστα που μας προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι από τη διοργανώτρια εταιρία δε γίνεται καμία αναφορά ως προς τα “νούμερα” του διαγωνισμού ώστε να γίνει αντιληπτό το εύρος των συμμετοχών και η αληθινή απήχηση του διαγωνισμού, όπως έχει κάνει σε προηγούμενα αντίστοιχα εγχειρήματα. Ταυτόχρονα, δεν υπάρχει πουθενά το σκεπτικό επιλογής των βραβείων και των μνειών, ούτε και τα πρακτικά της κριτικής επιτροπής όπως συμβαίνει στους περισσότερους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς αλλά και όπως είθισται προκειμένου να επικυρωθεί η αμεροληψία και η διαφάνεια των εν λόγω εγχειρημάτων. Το μόνο στο οποίο αρκείται η εταιρία ALUMIL είναι η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων βάσει των σύντομων περιγραφών των ίδιων των συντελεστών χωρίς καμία άλλη αναφορά.
Δε θα κρίνουμε τις ιδέες ως αρχιτεκτονικά και συνθετικά αποτελέσματα, καθώς ούτε τα απαραίτητα στοιχεία έχουμε αλλά κυρίως γιατί θεωρούμε πως κάτι τέτοιο δεν έχει απολύτως κανένα νόημα. Είναι πασιφανές με βάση όλα τα παραπάνω πως η ιστορική και συλλογική μνήμη της Γυάρου στέκεται πολύ πιο ισχυρή μπροστά σε λύσεις που θέλουν να την αφήσουν βορά σε επιχειρηματικά επενδυτικά σχέδια και να ξεγράψουν την ιστορία της και την ιστορία των αγωνιστών κι αγωνιστριών που μαρτύρησαν για γη, ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη σε αυτό τον τόπο. Η Γυάρος “προστατεύεται” από την ίδια της την ιστορία την οποία όσες κι όσοι την έζησαν φρόντισαν να την κρατήσουν ζωντανή με πολλούς και μεγάλους αγώνες. Χρέος δικό μας, ως επιστημονικός φορέας, παραμένει να προστατεύσουμε αυτή την κληρονομιά μέχρις ότου να είναι αυτονόητο ότι τα ξερονήσια του Αιγαίου που αποτέλεσαν τόπους εξορίας και φυλάκισης του μεταπολεμικού κράτους δε θα αποτελούν αντικείμενο επιχειρηματικής επέκτασης του μεγάλου κεφαλαίου αλλά ιστορικούς τόπους μνήμης των αγώνων αυτού του λαού.
Στην κατεύθυνση αυτή ο ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής θα στέκεται αρωγός σε εγχειρήματα που θα στοχεύουν στη διάσωση και ανάδειξη των τόπων αυτών και των υλικών ιστορικών του τεκμηρίων ως σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Ως ΣΑΔΑΣ Τμ. Αττικής απαιτούμε την επαναφορά του χαρακτηρισμού ολόκληρου του νησιού της Γυάρου ως ιστορικό και προστατευόμενο τόπο.
ΣΑΔΑΣ - Τμήμα Αττικής 